"Katyń" - 2007 reż. - Andrzej Wajda

„Katyń” (2007) to polski dramat historyczny w reżyserii Andrzej Wajda. Film opowiada o jednej z najtragiczniejszych zbrodni II wojny światowej – zamordowaniu przez NKWD około 22 tysięcy polskich oficerów, policjantów i przedstawicieli inteligencji wiosną 1940 roku. Dla Wajdy był to film szczególnie osobisty, ponieważ jego ojciec, kapitan Jakub Wajda, był jedną z ofiar zbrodni katyńskiej.

Fabuła

Akcja rozpoczyna się we wrześniu 1939 roku, gdy Polska zostaje zaatakowana najpierw przez Niemcy, a następnie 17 września przez Związek Radziecki. Wśród polskich żołnierzy wziętych do niewoli znajduje się rotmistrz Andrzej (Artur Żmijewski). Jego żona Anna (Maja Ostaszewska) próbuje odnaleźć męża i namówić go do ucieczki, jednak Andrzej pozostaje wierny wojskowej przysiędze, wierząc, że jako jeniec wojenny będzie chroniony przez prawo międzynarodowe.

Film nie skupia się wyłącznie na samym mordzie. Głównymi bohaterkami są również żony, matki i siostry zamordowanych oficerów, które przez lata żyją w niepewności, czekają na powrót swoich bliskich, a później muszą zmagać się z narzuconym przez władze komunistyczne kłamstwem, że zbrodni dokonali Niemcy. Pokazuje dramat rodzin zmuszanych do milczenia i podpisywania fałszywych oświadczeń oraz represje wobec osób mówiących prawdę.

Najważniejsze przesłanie

Film ukazuje trzy główne wątki:

• tragedię polskich oficerów zamordowanych przez NKWD,
• cierpienie ich rodzin, które przez lata żyły w niepewności i żałobie,
• wieloletnie fałszowanie historii przez władze ZSRR i Polski Ludowej.

Finał

Ostatnie kilkanaście minut filmu przedstawia z dużą historyczną dokładnością egzekucje polskich oficerów w Lesie Katyńskim. Scena pokazuje sposób, w jaki funkcjonariusze NKWD wykonywali wyroki – pojedyncze strzały w tył głowy oraz składanie ciał w masowych grobach. To jedna z najbardziej przejmujących i zapadających w pamięć scen w historii polskiego kina.

Nagrody i znaczenie

Film:

• miał premierę w 2007 roku,
• zdobył siedem Polskich Nagród Filmowych Orły,
• był nominowany do Oscara w kategorii Najlepszy Film Nieanglojęzyczny podczas 80. ceremonii wręczenia Oscarów.

„Katyń” jest uznawany za jedno z najważniejszych polskich dzieł historycznych XXI wieku. Nie jest jedynie rekonstrukcją wydarzeń z 1940 roku, ale także opowieścią o pamięci, godności oraz skutkach wieloletniego zakłamywania historii. wieloletniego zakłamywania historii.