Kiedy oczekiwania wpływają na nasze zachowanie w relacji?
Zachowanie człowieka nie bierze się znikąd. Na to, jak reagujemy na innych, wpływa wiele różnych czynników: nasze doświadczenia, praca, zmęczenie, sytuacja rodzinna, relacje z bliskimi, sposób wychowania, a także wiara i obraz samego siebie.
Jednym z bardzo ważnych, a często niezauważanych czynników są nasze oczekiwania wobec innych ludzi.
Możemy kogoś kochać, szanować i jednocześnie poczuć smutek, rozczarowanie czy złość, ponieważ ta osoba nie zachowała się tak, jak tego oczekiwaliśmy.
Najpierw pojawia się potrzeba
Każdy człowiek ma potrzeby emocjonalne.
Potrzebujemy być zauważeni, wysłuchani, przyjęci, docenieni i kochani. Potrzebujemy bliskości, zainteresowania i poczucia, że jesteśmy ważni dla drugiej osoby.
Przykładowo ktoś może po ciężkim dniu potrzebować przytulenia, rozmowy albo zwykłego pytania:
„Jak minął Ci dzień?”
Sama potrzeba nie jest niczym złym. Wręcz przeciwnie – jest czymś bardzo ludzkim.
Problem może pojawić się wtedy, gdy potrzeba zamienia się w niewypowiedziane oczekiwanie.
„Przecież powinien wiedzieć…”
W relacjach często pojawia się myśl:
„Przecież powinien wiedzieć, czego potrzebuję.”
Ktoś może oczekiwać, że współmałżonek sam zauważy jego zmęczenie, zapyta o trudny dzień, przytuli albo zainteresuje się tym, co wydarzyło się w pracy.
Kiedy tak się nie dzieje, może pojawić się rozczarowanie.
I właśnie tutaj zaczyna się bardzo ważny proces.
Potrzeba → oczekiwanie → rzeczywistość → emocja
Przykład:
Potrzeba:
„Potrzebuję bliskości.”
Oczekiwanie:
„Kiedy wrócę do domu, druga osoba mnie przytuli.”
Rzeczywistość:
Druga osoba jest zajęta, zmęczona albo nie zauważa tej potrzeby.
Myśl:
„Nie interesuje się mną.”
Emocja:
Smutek, żal, rozczarowanie albo złość.
Zachowanie:
Wycofanie, milczenie, chłód lub dystans.
I właśnie wtedy może rozpocząć się błędne koło.
Wycofanie nie zawsze oznacza brak miłości
Czasami człowiek, który czuje się niezauważony albo niezrozumiany, zaczyna się wycofywać.
Przestaje mówić.
Nie inicjuje rozmowy.
Odpowiada krótko.
Unika bliskości.
Może nawet pomyśleć:
„Skoro nie dostałem tego, czego potrzebowałem, to nie będę już o to prosił.”
Takie zachowanie często jest próbą ochrony przed kolejnym rozczarowaniem.
Jednak druga osoba może zupełnie inaczej odczytać ten dystans:
„On jest na mnie zły.”
„Ona mnie ignoruje.”
„Widocznie już nie chce ze mną rozmawiać.”
W ten sposób jedna osoba wycofuje się dlatego, że czuje się niezauważona, a druga zaczyna się wycofywać, ponieważ odczuwa chłód.
I oboje mogą coraz bardziej oddalać się od siebie.
Druga osoba nie zawsze zna nasze potrzeby
Jedną z najważniejszych rzeczy w budowaniu dobrych relacji jest zrozumienie, że druga osoba nie potrafi czytać w naszych myślach.
Może kochać, a jednocześnie nie wiedzieć, czego właśnie potrzebujemy.
Może mieć zupełnie inny sposób okazywania miłości.
Jedna osoba okazuje miłość przez przytulenie i rozmowę. Druga przez przygotowanie posiłku, wykonanie obowiązków, troskę o dzieci albo pomoc w codziennych sprawach.
Dlatego brak konkretnego gestu nie musi oznaczać braku miłości.
Czasami oznacza po prostu:
„Nie wiedziałem, że tego potrzebujesz.”
Zamiast oczekiwać – warto powiedzieć
Dojrzała relacja nie polega na tym, że druga osoba zawsze domyśla się naszych potrzeb.
Polega na tym, że potrafimy o nich spokojnie powiedzieć.
Zamiast:
„Nigdy mnie nie przytulasz.”
można powiedzieć:
„Bardzo lubię, kiedy mnie przytulasz. Czuję się wtedy blisko Ciebie.”
Zamiast:
„Ciebie w ogóle nie interesuje, co u mnie.”
można powiedzieć:
„Miałem dzisiaj trudny dzień. Czy mogę Ci o nim opowiedzieć?”
Zamiast:
„Nigdy nie pytasz, jak się czuję.”
można powiedzieć:
„Bardzo dużo dla mnie znaczy, kiedy pytasz, jak się czuję.”
Zamiast:
„Zawsze jestem z tym sam.”
można powiedzieć:
„Potrzebuję teraz, żebyś mnie chwilę wysłuchała.”
To niewielka zmiana słów, ale ogromna zmiana w sposobie budowania relacji.
Mówienie o sobie zamiast oskarżania
Jedną z najprostszych zasad dobrej komunikacji jest:
Mów o tym, co dzieje się w Tobie, zamiast osądzać drugiego człowieka.
Zamiast:
„Ty zawsze…”
warto spróbować:
„Ja czuję…”
Zamiast:
„Ty nigdy…”
można powiedzieć:
„Dla mnie ważne jest…”
Zamiast:
„Powinnaś…”
można powiedzieć:
„Czy mogłabyś…?”
Zamiast:
„Nie interesujesz się mną.”
można powiedzieć:
„Potrzebuję trochę Twojej uwagi i bliskości.”
Taki sposób rozmowy nie oznacza rezygnacji z własnych potrzeb. Wręcz przeciwnie – pozwala je wyrazić bez ranienia drugiej osoby.
Cztery proste kroki
W trudnej sytuacji można zastosować prosty schemat:
1. Co się wydarzyło?
„Kiedy wróciłem do domu…”
2. Co poczułem?
„Poczułem smutek i dystans.”
3. Czego potrzebuję?
„Potrzebuję trochę bliskości i rozmowy.”
4. O co mogę poprosić?
„Czy możemy chwilę porozmawiać?”
To bardzo prosty sposób, ale może zmienić wiele rozmów.
Miłość nie polega na zgadywaniu
W bliskich relacjach łatwo wpaść w pułapkę myślenia:
„Jeżeli mnie kocha, powinien wiedzieć.”
Tymczasem miłość nie zawsze oznacza umiejętność odgadywania potrzeb drugiego człowieka.
Czasami największym wyrazem miłości jest właśnie powiedzenie:
„Chcę Ci powiedzieć, czego potrzebuję.”
A po drugiej stronie:
„Dziękuję, że mi o tym powiedziałeś.”
Wtedy zamiast domysłów pojawia się rozmowa.
Zamiast pretensji – prośba.
Zamiast wycofania – bliskość.
Warto zatrzymać się przed reakcją
Zanim zareagujemy chłodem, złością czy milczeniem, dobrze zadać sobie trzy pytania:
Czego właściwie potrzebuję?
Jakie oczekiwanie miałem wobec drugiej osoby?
Czy ona w ogóle wiedziała, że tego potrzebuję?
Czasami już samo zadanie tych pytań pozwala zobaczyć sytuację zupełnie inaczej.
Być może druga osoba rzeczywiście nas zraniła.
Ale być może również po prostu nie wiedziała, czego od niej potrzebujemy.
A to ogromna różnica.
Na koniec
Każdy z nas przychodzi do relacji z własną historią, doświadczeniami, potrzebami i oczekiwaniami. Dlatego dwie osoby mogą przeżywać dokładnie tę samą sytuację zupełnie inaczej.
Dojrzałość w relacji nie polega na tym, że przestajemy czegoś potrzebować.
Polega na tym, że uczymy się rozpoznawać swoje potrzeby, mówić o nich i słuchać potrzeb drugiego człowieka.
Bo czasami za naszym milczeniem nie stoi złość.
Za naszym wycofaniem nie stoi brak miłości.
A za czyimś chłodem nie musi kryć się obojętność.
Czasami za tym wszystkim stoi po prostu niewypowiedziana potrzeba bliskości.
I właśnie dlatego warto rozmawiać.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz